تأیید زودهنگام یک نگرش
یکی از درس‌هایی که مردم ایران از مکتب انقلاب خوب آموخته‌اند، «دشمن‌شناسی» است، شاید یکی از علل مهم این امر، خصومت‌ورزی دشمنان از لحظه پیروزی انقلاب باشد. تبحر و مهارت مردم ایران در «دشمن‌شناسی» به مرتبه و درجه‌ای رسیده که دشمن را از پس پرده‌های تودرتو نیز تشخیص می‌دهد و در این مسئله تا آنجا پیش رفته که دشمن برای ارائه موردی از پنهان‌کاری موفقش که از چشم مردم ایران دور مانده باشد، دستش خالی است. یکی از سرفصل‌های مهم درس«دشمن‌شناسی»، «بی‌اعتمادی به دشمن» است.
پس از توافق ایران با گروه 1+5 در ژنو 3 درباره فعالیت‌های هسته‌ای ایران، یکی از هشدارهای جدی کارشناسان و تحلیل‌گران سیاسی همین مسئله بسیار مهم «بی‌اعتمادی به دشمن» بوده است که حقیقت آن تدریجاً پس از رسمیت یافتن توافق‌نامه آشکار شد. ابتدا مقامات آمریکایی با اظهارات مغایر با توافقنامه استحقاق بی‌اعتمادی به خودشان را نشان دادند و پس از آن هم مسئولان برخی از کشورهای اروپایی؛ اما در این میان آنچه که بر صحت نگاه و شناخت هوشمندانه مردم و مسئولان ایران بر «بی‌اعتمادی به دشمن» گواهی داد، اقدام عملی اتحادیه اروپا بود که در پنجشنبه گذشته با صدور اطلاعیه‌ای در سایت رسمی این اتحادیه اعلام کرد: 17 شرکت ایرانی را به فهرست تحریم‌های خود افزوده است و مبنای آن را تصمیمی اعلام کرد که در 23 مارس سال 2013 اتخاذ شده بود. سیدعباس عراقچی، معاون حقوقی و بین‌المللی وزیر امور خارجه و عضو ارشد مذاکره‌کننده هسته‌ای کشورمان در واکنش به این اقدام اتحادیه اروپا با تلفیقی از مباحث حقوقی و عرفی گفت:«اجرای تحریم‌های گذشته خلاف توافقنامه جدید نیست، اما خلاف روحیه همکاری و حسن‌نیت در شرایطی است که در حال آماده‌سازی توافق جدید بین ایران و کشورهای 1+5 هستیم.» شاید توجیه مقامات اروپا برای این اقدام که در وضعیت موجود کدورت‌افزایی و دعوت به خصومت و مقابله می‌کند، بحث حقوقی و استناد به مباحث گذشته و خارج از چارچوب توافقنامه باشد، همانگونه که آقای عراقچی در واکنشش بیان کرد و این در حالی است که این توجیه از نظر ایران وجهی ندارد؛ زیرا با وضعیت جدید پیش آمده یعنی توافق هسته‌ای انتظار این بود که آنها از این اقدام تحریک‌کننده صرف‌نظر کنند، اما حالا که چنین نکردند، مردم و مسئولان ایران به هدف اتحادیه اروپا از این اقدام می‌اندیشند. به نظر می‌رسد اتحادیه اروپا با این اقدام در پی آن است تا از ابتدای امضای توافقنامه برای یافتن دست برتر در فرایند اجرای مفاد موافقتنامه، به ایران فشار وارد کند و در ادامه مذاکرات که قطعاً هر چه جلوتر برود سخت‌تر می‌شود، از ایران بیشتر امتیاز بگیرد. آنها با شناخت از ارزش امتیازات این مرحله دست به این اقدام پرهزینه زدند. چنانچه اتحادیه اروپا این خطای راهبردی را جبران نکند و به روند بی‌اعتمادی موجود که به اندازه کافی مخرب و اعتمادسوز است ادامه دهد و هر چه بیشتر از اعتبار توافقنامه بکاهد و سعی کند پیش از جوانه‌زدن، آن را بخشکاند، جمهوری اسلامی ایران هم می‌تواند و باید با همین‌گونه توجیهات حقوقی که در این قضیه بیشتر به کار بهانه‌تراشی و بازی سیاسی می‌‌آید به استناد بخش‌های مختلف توافقنامه مانند: اتخاذ گام‌های لازم برای موافقت با آژانس بین‌المللی انرژی برای انعقاد «رهیافت پادمان» در مورد رآکتور اراک که از سوی آژانس با نام 40-IR شناسایی می‌شود و یا ... به طرح بحث‌های فرافکنانه که هیچ‌گاه اجازه نمی‌دهد این حرکت به نتیجه ختم شود، بپردازد و کاری کند که مباحث در همان گام‌های اول قفل شود. اشتباه اروپا باعث شد تا مردم و مسئولان با تکیه بیشتر بر محور «بی‌اعتمادی به دشمن» با احتیاط بیشتر و روش دقیق‌تری کار را ادامه دهند.
جواد رضایی

صبح صادق